آخرین اخبار
سالروز ولادت امام حسن عسكري عليه السلام
روز مجلس گرامی باد.
طرح ملی "همسفر تا بهشت " بیست و سومین دوره ازدواج دانشجویی
تیم ملی فوتبال ایران با غفلت فدراسیون فرصت بازی در فیفادی را از دست داد.
نگاهی به «فرصت وحدت» امت اسلامی از منظر کارشناسان مختلف
پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR در یادداشتی، این مواضع و سخنان را در چند محور اصلی مورد بررسی و تبیین قرار داده است.
زندگی مشترک
ولادت با سعادت رسول مکرم اسلام و فرزندش صادق آل محمد(ص) مبارک باد.
بقیه الله (عج) خیرلکم ان کنتم مومنین
صلی الله علیک یا امام عسکری (ع)
روز ملی مبارزه با استکبار و روز دانش آموز
سالروز هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه
هجوم به بيت وحي
... رهبر ما آن طفل سیزده‌ساله‌ای است که با قلب کوچک خود که ارزشش از صدها زبان و قلم بزرگ‌تر است، با نارنجک، خود را زیر تانک دشمن انداخت و آن را منهدم نمود و خود نیز شربت شهادت نوشید.
یا صاحب الزمان (عج) آجرک الله
افرادی که با «آمدنیوز» مرتبط بودند خود را به اطلاعات سپاه معرفی کنند
بازی «دولت» و «مجلس»
7 صفر ، روز بزرگداشت سلمان فارسی
طرح تعیین روز آتش نشانی و ایمنی در سال 1379 توسط ستاد هماهنگی امور ایمنی و آتش نشانی کشور پیشنهاد و توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی کشور تائید شد.
جوانان را باید به میدان آورد و بر آنان تکیه کرد
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
شنبه ١٦ آذر ١٣٩٨
اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 203351
 بازدید امروز : 190
 کل بازدید : 2034027
 بازدیدکنندگان آنلاين : 2
 زمان بازدید : 0.83
صفحه اصلي > مطالب و مقالات 
اخبار > رفتار با کسانی که بیش از حد شوخی می کنند
 


شماره خبر :٣٩٠٦٣٢   تاریخ انتشار خبر : شنبه ٢٩ شهريور ١٣٩٣    ا   ١٤:١٧
 
رفتار با کسانی که بیش از حد شوخی می کنند
شوخي و مزاح يكي از عوامل شادي‌بخش و سرورآفرين است

اولا از حسن اعتماد شما خرسنديم ثانيا در رابطه با شوخي و فوايد آن و شرايط آن و ضررهاي آن بايد به نكات زير توجه فرماييد.

شوخي و مزاح يكي از عوامل شادي‌بخش و سرورآفرين است؛ زيرا شوخي باعث انبساط خاطر و ايجاد انرژي مثبت بوده و اين دو در شادابي و نشاط رواني افراد، لازم و مفيد هستند. شوخي حالتي مثبت در ذهن است و موقعي ايجاد مي‌شود كه فردي موضوعي ناهمخوان، غيرمنتظره و يا سرگرم‌كننده را بگويد. شوخي باعث ايجاد خلق مثبت بوده و شادي‌آفرين است. شوخي مي‌تواند فشار رواني و استرس‌ها را كاهش دهد. شوخي هيجان قوي و مثبت ايجاد مي‌كند و باعث به‌وجود آمدن تصويري جذاب و دوست‌داشتني از افراد مي‌گردد. شوخي از سنت‌هاي اجتماعي است كه مي‌توان آن را به عنوان منبعي قوي در پيوستگي‌ها و دلبستگي‌هاي اجتماعي قلمداد كرد.[1]

در آموزه‌‌ها و تعاليم ديني، شوخي و مزاح مورد تأييد و قبول بوده و امري جايز شمرده شده است، حتي شوخي و زنده‌دلي از ويژگي‌ها و صفات افراد مؤمن به حساب آمده. امام صادق† (علیه‌السلام) مي‌فرمايند: هيچ مؤمني نيست مگر اينكه «دعابه» دارد، راوي سؤال مي‌كند كه دعابه چيست؟ حضرت مي‌فرمايد: مقصود، مزاح و شوخي است.[2] پيامبر گرامي اسلامˆ (صلی الله علیه و آله) نيز فرمودند: شش چيز نشانة مروت و جوانمردي است، ...، خوش‌‌اخلاقي و شوخي بدون گناه.[3]

شرايط و آداب شوخي

گرچه مزاح و شوخي در جاي خود مطلوب، پسنديده و لازم است اما اگر از حد اعتدال خارج شود و شرايط آن در نظر گرفته نشود، ممكن است احترام و جايگاه فرد را متزلزل كند و ارزش او را كاهش دهد.

لذا به نكاتي در رابطه با آداب شوخي اشاره مي‌شود:

1. شوخي بايستي به‌جا و به‌حق باشد گرچه در آموزه‌هاي ديني و اخلاقي اسلام، شوخي مورد تأييد است ولي مي‌بايد جهت‌دار، مفيد و سازنده باشد. اسلام هرگز اجازه نمي‌دهد در شوخي بي‌ادبي، حرف لغو، بيهوده و سخنان نيش‌دار و باطل استفاده گردد. پيامبر گرامي اسلامˆ مي‌فرمايند: من شوخي و مزاح مي‌كنم؛ اما هرگز از جادة حق خارج نمي‌شوم و حرف باطل و بيهوده نمي‌گويم. در محضر رسول خداˆ گروهي نشسته بودند، پيرمردي از اصحاب برخاست تا از مسجد بيرون رود، وي كفش‌هاي خود را فراموش كرد با خود ببرد. چون به در مسجد رسيد متوجه شد و بازگشت تا كفش‌هاي خود را بردارد، ولي فردي از اصحاب كفش‌هاي او را برداشته و مخفي نموده بود. پيرمرد برگشت و گفت: كفش‌هاي من كجاست؟ برخي گفتند: ما كفش‌هاي تو را نديديم. حضرت متوجه آنان شده و فرمودند: چگونه مؤمني را ناراحت مي‌كنيد و مي‌ترسانيد، عرض كردند: شوخي مي‌كنيم، حضرت دو يا سه بار سخن خود را تكرار فرمود: آيا شوخي با ناراحتي و ترساندن مؤمن؟![4]

 

2. توجه به شرايط روحي و اخلاقي افراد از جمله نكاتي كه بايستي در شوخي‌ها مورد توجه باشد، اين است كه بايد شرايط روحي، سني، شخصيتي و موقعيت‌ زماني و مكاني افراد و ظرفيت فردي را بايد در نظر داشت. گاهي شخص از نظر روحي آشفته و غمزده است، گاهي خسته و نگران است،‌ گاهي در حال سخنراني جدي است و... كه نبايد در اينجا‌ها شوخي كرد؛ زيرا شوخي بي‌جا نه‌تنها مفيد نبوده، بلكه باعث دشمني و كدورت مي‌‌گردد.

 

3. به اندازه بودن رعايت اعتدال و ميانه‌روي در هر كاري پسنديده است و در شوخي نيز بايد اعتدال رعايت گردد. اگر اعتدال نباشد، آسيب‌ها و ضررهايي به‌وجود مي‌آيد و حكمت و فلسفة شوخي كه ادخال شادي و نشاط و به‌وجود آوردن شادماني است، از بين مي‌رود. حضرت علي† (علیه السلام) مي‌فرمايد: انسان كامل و عاقل كسي است كه حرف‌هاي جدي او بيش از حرف‌هاي شوخي‌اش باشد.[5]

 

آسيب‌هاي شوخي زياد

اگر شوخي از حد اعتدال خارج شود نه‌تنها مفيد نبوده و باعث ايجاد شادماني و بهجت و همدلي نمي‌گردد، بلكه ضررهايي هم به دنبال خواهد داشت؛ نمونه‌هايي از ضررهاي شوخي عبارت‌اند از:

1. ضربه خوردن به شخصيت افراد يكي از ضرورت‌هاي اجتماعي براي هر فردي، برخورداري از اعتبار و ارزش اجتماعي و داشتن حرمت و احترام است. افراد در شوخي ممكن است به اين جايگاه، صدمه بزنند. امام صادق† مي‌فرمايند: از شوخي زياد بپرهيزيد به‌درستي كه اعتبار و ارزش انسان را ضايع مي‌كند و جوانمردي فرد را مي‌برد.[6]

 

2. باعث جرئت و جسارت ديگران اثر سوء و آسيب ديگر شوخي زياد، اين است كه ديگران به انسان جسور شده و احترام فرد را نگه نمي‌‌دارند. امام صادق† مي‌فرمايند: جدال مكن ؛ زيرا باعث كاهش هيبت مي‌شود و شوخي مكن كه باعث جسارت ديگران مي‌شود.[7] به‌ويژه اگر با افراد بي‌فرهنگ و حقير، شوخي شود.

 

3. دشمني و كينه شوخي زياد و بي‌مورد، چه‌بسا موجب كينه و عداوت و دشمني مي‌شود و صفا و صميميت را از بين مي‌برد. امام علي† مي‌فرمايند: از شوخي پرهيز كنيد ؛ زيرا باعث بيزاري، كينه و دشمني مي‌شود و شوخي نوعي فحش كوچك است.[8]

 

4. باعث كوچكي و حقارت مزاح و شوخي زياد همچنين باعث كوچكي و حقارت افراد مي‌شود و باعث مي‌شود تا فرد در نگاه ديگران خوار شود. امام علي† فرمودند: شوخي نكن كه باعث كوچكي و حقارتت مي‌گردد.[9]

 

5. كاهش نور ايمان و عقل شوخي به دليل اينكه انسان را با حرف‌هاي بي‌اساس و نامربوط درگير مي‌كند و از جديت و دقت باز مي‌دارد، باعث كاهش نور ايمان و كاهش عقل و درايت مي‌گردد. حضرت علي† مي‌فرمايد: از شوخي اجتناب كنيد؛ ؛ زيرا باعث از بين رفتن نور ايمان و كاهش جوانمردي مي‌گردد.[10] همچنين حضرت فرمودند: هر مقدار فردي شوخي كند، از عقلش كاسته مي‌شود.[11]

 

6. باعث رفتن آبرو اگر اعتدال و ميانه‌روي در شوخي رعايت نشود باعث مي‌شود تا آبروي فرد برود و در نگاه ديگران تحقير شود. امام صادق† مي‌فرمايند: از شوخي پرهيز كنيد؛ ؛ زيرا باعث مي‌شود آبروي انسان برود و باعث كاهش هيبت و صلابت افراد مي‌شود.[12] همان طور كه ملاحظه فرموديد، گرچه شوخي و مزاح از نگاه ديني، امري جايز و مطلوب است؛ ولي اگر از حد اعتدال خارج شود، آسيب‌هايي خواهد داشت و رواياتي كه شوخي را مذمت كرده، ناظر به افراط و زياده‌روي در شوخي است والا اصل شوخي مورد تأييد بوده و در سيرة عملي معصومين‰ بسيار مشاهده شده كه اهل شوخي و مزاح بوده‌اند. با نگاهي روانشناختي به آسيب هاي شوخي نيز مي توان گفت كه به دليل ويژگي هاي فردي و ظرفيت هاي رواني خاصي كه افراد دارند ممكن است در اثر شوخي زياد ,نسبت به ديگران جسور شده و حريم افراد را رعايت نكنند و ديگر اينكه به دليل زودرنجي كه دارند تحمل شوخي را نداشته و آزرده خاطر شوند.لذا توصيه مي شود در رابطه با شوخي به جنبه هاي رواني و ظرفيت و شرايط روحي و فرهنگي و جايگاه اجتماعي افراد توجه داشت و نبايد بيگدار به آب زد.

 

روش برخورد پيامبر اكرم (صلی الله عليه و آله و سلم) و ائمه (عليهم السلام) با كساني كه با ايشان شوخي مي نمودند:

1) سيره رسول الله(صلی الله علیه وآله) به گونه‌اي بود كه به يارانش اجازه مي‌داد تا در حضور مباركش، گفته‌هاي طنزآميز ادا كنند. آنان نيز به پيروي از پيامبر اكرم (صلی الله علیه وآله) از شوخي‌هاي ناپسند پرهيز داشتند، ولي از شوخي‌هاي پسنديده دريغ نمي‌كردند. از جمله، نعيمان، مرد شوخ طبعي بود. روزي عربي را با يك خيك عسل ديد. آن را خريد و به خانه عايشه برد. رسول خدا(صلی الله علیه وآله) پنداشت كه به عنوان هديه آورده است. نعيمان رفت و اعرابي بر در خانه پيامبر(صلی الله علیه وآله) ايستاده بود. چون انتظارش طولاني شد، صدا زد: اي صاحب خانه! اگر پول نداريد، عسل را برگردانيد. رسول خدا(صلی الله علیه وآله) جريان را دريافت و قيمت عسل را به آن شخص پرداخت. پيامبر چون زماني ديگر، نعميان را ديد، فرمود: چرا چنين كردي؟ گفت: ديدم رسول خدا(صلی الله علیه وآله) عسل را دوست دارد و اعرابي هم يك خيك عسل داشت. پيامبر(صلی الله علیه وآله) خدا از كار نعيمان خنديد و به او هيچ گونه درشتي نكرد.

 

2) امام موسي بن جعفر(ع) مي‌فرمايد: “عربي بدوي نزد پيامبر(صلی الله علیه وآله) مي‌آمد و هديه و سوغاتي به پيامبر اهدا مي‌كرد. بعد همان ساعت مي‌گفت: پول هديه و سوغات ما را بدهيد. رسول خدا (صلی الله علیه وآله) نيز مي‌خنديد. پس از آن جريان هر وقت غمگين مي‌شد، مي‌فرمود: آن اعرابي كجاست. كاش پيش ما مي‌آمد.[13]

اما آن بزرگواران در برخورد با شوخي هاي نامعقول افراد با بزرگواري از آنها اغماض مي فرمودند.

 

3) شيخ صدوق رحمه الله از امام صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمود: در مدينه مردي بطال و [دلقك] بود كه مردم را مي خندانيد و مي گفت: اين مرد (علي بن حسين عليهماالسلام) مرا درمانده و عاجز كرده است و تاكنون نتوانسته ام او را به خنده بيندازم.

روزي آن حضرت با دو تن از غلامانش مي گذشت، مرد بطال آمد و رداي آن حضرت را از روي شوخي از دوشش كشيد و برفت. امام عليه السلام هيچ توجهي به او نفرمود. مردم رفتند و رداي آن حضرت را از آن مرد گرفته و آوردند و بر دوش مباركش انداختند. امام عليه السلام پرسيد: اين مرد كه بود؟

گفتند: مردي است كه مردم مدينه را مي خنداند.

حضرت فرمود: به او بگوييد:

«ان الله يوما يخسر فيه المبطلون»[14]؛ خداي را روزي است كه ابطالگران در آن روز زيان كنند.

نتيجه؛از همه ي موارد مذكور مي توان دريافت كه در اسلام شوخي و مزاح خوب است اما به اندازه وبا در نظر گرفتن اينكه در مزاح و شوخي گناهي صورت نگيرد .اما اگر در اين ميان، افرادي بيش از اندازه شوخي كردند و موجب وآزار و اذيت شدند ،در اين صورت بايد با روشي معقول و منطقي با ايشان برخورد كرد ،و اجازه نداد كه ايشان شوخي كنند، و يكي از راه هايي كه مي توان باب شوخي را بست ،شوخي نكردن خود انسان است.

امام حسن عسكري(ع) فرمود: «لا تمازِحْ، فَيُجْتَرَءَ عَلَيك ؛ شوخي مكن، كه بر تو گستاخ مي شوند. » اين، اشاره به از بين رفتن مهابت و حرمتِ مزاح كننده دارد كه وقتي با شوخي، حريم خود را شكست و ابهت و وقار خويش را زير پا گذاشت، راه براي ديگران باز مي شود كه به حرمت شكني بپردازند.

هم چنين مورد بعدي كه مي توان اشاره كرد تا ديگران با شخص شوخي نكنند ،نشان ندادن عكس العمل در مقابل شوخي انان مي باشد همانطوري كه مولايمان حضرت علي بن حسين عليه السلام (داستان در بالا ذكر شده است )چنين كردند.

اما اگر دو روش مذكور موثر واقع نشد بايد جدي تر برخورد كرد كه اين برخورد جدي بستگي به شرايط دارد .چرا كه در برخي موارد با توضيح دادن به طرف مقابل مساله حل مي شود و در بعضي موارد، با دادن جواب محكم و جدي (مخصوصا در مواردي كه شخص شوخي كننده قصد توهين و تحقير دارد )مي توان به راه حل رسيد.

روزي يكي از وزراي هارون به بهلول گفت: تو را بشارت باد كه خليفه به تو لطف فرموده و به خرس و خوك فرمانروايت ساخته است!

بهلول گفت پس مواظب باش كه مبادا از فرمان من قدم بيرون نهي، چون خليفه مرا بر شماها حاكم ساخته است!

خليفه و اهل مجلس بخنديدند و آن وزير منفعل گرديد.

موفق باشيد.


پی نوشت ها:


[1] مايكل آرگايل، روان‌شناسي شادي، ص 94‌ـ 105.

[2] علامه مجلسي، بحار الانوار، ج 73، ص 60.

[3] همان، ج 71، ص 275.

[4] محمود اكبري، غم و شادي در سيره معصومان‰، ص 135.

[5] همان، ص 443.

[6] مستدرك الوسايل، ج 8، ص 413.

[7] بحار الانوار، ج 73، ص 59.

[8] كافي، ج 2، ص 664.

[9] لغرر الحكم،‌ ص 380.

[10] كافي، ج 2، ص 665.

[11] وسايل الشيعة، ج 12، ص 120.

[12] كليني، كافي، ج 2، ص 665.

[13] اصول كافي، ج 2، ص 663.

[14] بحارالانوار، ج 46، ص 68.

 
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج